Wielka Brytania

Wielką Brytanię na mapie Europy znajduje się bardzo łatwo. Po prostu trzeba zwrócić uwagę na dwie duże wyspy na Oceanie Atlantyckim na północ od Francji i północny zachód od Polski. To Wyspy Brytyjskie. Wielka Brytania zajmuje całość większej z wysp i kawałek mniejszej. Pozostała część mniejszej wyspy to Irlandia. Można dostać się tam samolotem lub statkiem. Można również przejechać przez tunel pod kanałem La Manche łączący Brytanię z Francją.

Brytyjczyk rzadko użyje na określenie swojego kraju nazwy Wielka Brytania. Powie o nim raczej UK, co jest skrótem od United Kingdom czyli Zjednoczone Królestwo.

Całe państwo składa się bowiem z czterech zjednoczonych ze sob.a ale jednak wyraźnie wyodrębnionych części. Największą z nich jest Anglia zaznaczona na mapie na żółto, na północ od niej (czyli na górze) znajduje się Szkocja, na zachodzie z Anglią graniczy niewielka Walia. Do Do Zjednoczonego Królestwa należy jeszcze Irlandia Północna czyli część Irlandii zaznaczona na mapie na zielono.

Stolicą całej wielkiej Brytanii jest stolica Anglii – Londyn. Ale pozostałe części również mają swoje stolice. Stolica Szkocji to Edynburg, Walii – Cardiff a Irlandii Północnej – Dublin.

Co do flagi to każda część Wielkiej Brytanii posiada własną. Kibice piłkarscy zapewne znają flagę Anglii przedstawiającą prosty czerwony krzyż na białym tle. Zaraz zaraz… ale przecież wszyscy znamy granatową flagę z biało-czerwoną „gwiazdą”. Wszystko sie zgadza., Ta flaga nazywana jest przez Brytyjczyków Union Jack. A tutaj wyjaśnienie skąd się wzięła.

Otrzymamy ją po nałożeniu na siebie flag Anglii, Szkocji i Irlandii Północnej. Brakuje na tej fladze walijskiego smoka. Nie wiadomo czy jest tak dlatego że, jak jest to tłumaczone, w chwili jej powstania Walia była już ściśle zjednoczona z Anglią czy tez smok po prostu się na niej nie zmieścił.

Każda z części ma również swój symbol roślinny. W przypadku Anglii jest to róża, symbolem Szkocji jest oset, Irlandii Północnej (podobnie jak całej Irlandii) – koniczynka. Walia ma aż dwa symbole. Są to żonkil i por.

I jeszcze święci patroni. Obrazek na dole po lewej stronie przedstawia św. Jerzego. To patron Anglii. Był on żołnierzem żyjącym w Kapadocji (dzisiaj część Turcji) kiedy wchodziła ona aw skład starożytnego Imperium Rzymskiego. U jego stóp leży smok którego według legendy pokonał ratując piękną księżniczkę.

U dołu po prawej widzimy św. Andrzeja – jednego z Apostołów. Jest on patronem Szkocji W ręku trzyma charakterystyczny ukośny krzyż na którym poniósł śmierć. Ten właśnie krzyż widnieje również na szkockiej fladze.

W górnej części obrazka mamy św. Patryka – patrona Irlandii, również Irlandii Północnej oraz św. Dawida – patrona Walii. Oboje byli biskupami którzy w dawnych wiekach gorliwie szerzyli na tych terenach Chrześcijaństwo. Św. Patryk opowiadał dawnym mieszkańcom Irlandii o Trójcy Świętej posługując się koniczynką. Stąd jest ona do dziś symbolem tego kraju.

Najstarszymi znanymi mieszkańcami Wysp Brytyjskich był tajemniczy lud Celtów, którzy zajmowali te tereny w starożytności. Celtowie pozostawili po sobie wiele pamiątek, które przetrwały do dziś w brytyjskiej kulturze, jak choćby języki do dziś używane obok angielskiego. Ich ślady słychać w tradycyjnej muzyce, widać w tańcu, wzornictwie, obyczajach. Wierzyli w moc drzew i kamieni, słuchali pieśni bardów. Przewodzili im ubrani na biało kapłani zwani druidami.

Dzięki opanowaniu umiejętności wytapiania brązu Celtowie nauczyli się wytwarzać groźną broń z którą zagrozili nawet Rzymowi. Zaskoczonych nocą Rzymian uratowały tylko gęsi które w porę wyczuły wroga. Jednak ostatecznie to właśnie Rzymianie pod wodzą Juliusza Cezara pokonali Celtów i podbili ich ziemie

Nie pomogło powstanie na czele którego stanęła królowa jednego z celtyckich plemion Boudica. Jej postać przeszła do legendy ze swoją rudą czupryną i nieustępliwym charakterem. Nie wiem czy wiecie ale to właśnie ona była pierwowzorem postaci Meridy Walecznej.

Kolejną postacią którą niektórzy zapewne znają z legend był żyjący ponad tysiąc lat po Boudice król Ryszard Lwie Serce. Zasłynął on jako uczestnik wypraw krzyżowych w czasie których chrześcijańscy rycerze z całej Europy walczyli z muzułmańskimi Turkami którzy opanowali Ziemię Świętą (czyli tereny na Bliskim Wschodzie gdzie miały miejsce wydarzenia opisane w Biblii). Był nawet dowódcą jednej z nich.

Według wersji często spotykanej w filmach podczas dowodzonej przez siebie wyprawy Ryszard dostał się do tureckiej niewoli a Turcy zażądali za niego ogromnego okupu który z wielkim trudem ale jakoś udało się zebrać i król odzyskał wolność. Opowieść ta ma wiele wspólnego z prawdą, tyle tylko że ta niemiła przygoda przytrafiła się królowi nie podczas samej wyprawy ale w czasie powrotu z niej a odpowiadał za nią nie sułtan turecki tylko książę Austrii któremu Ryszard naraził się w Ziemi Świętej.

Przeskakujemy kilka stuleci. to nie znaczy że w tym czasie w Brytanii nic się nie działo. Owszem, działo się dużo ale nie ma tutaj miejsca aby o tym wszystkim pisać.

W ten sposób docieramy do chyba najbardziej znanego z angielskich królów. Był nim Henryk VIII. Swojej sławy nie zawdzięcza jednak wielkim zwycięstwom ani mądrym reformom ale tym ze dość często zmieniał żony. Miał ich w sumie aż 6. (oczywiście nie wszystkie naraz)

Aby rozwieść się ze swoją pierwszą żoną, którą była hiszpańska księżniczka Katarzyna Aragońska potrzebował zgody papieża. Papież jednak zgodzić się nie chciał. Dlatego w końcu Henryk wystąpił z kościoła katolickiego i założył własny kościół nazywany do dziś anglikańskim na którego czele stanął sam. Teraz nie musiał już nikogo pytać o zgodę i mógł odesłać upokorzoną Katarzynę do Hiszpanii. I taki spotkał ją o wile mniej okrutny los niż niektóre z kolejnych małżonek króla. Natomiast kościół anglikański do dziś jest w Wielkiej Brytanii religia państwową a przewodzi mu aktualny władca.

Po śmierci Henryka angielską koronę włożył na głowę jego syn Edward. Nie zdążył on jednak dokonać niczego wielkiego ponieważ wstąpił na tron mając tylko 9 lat nie pozostał na nim długo. O wiele więcej możecie usłyszeć o rządzących po nim jego siostrach: Marii, która nie bez powodu zyskała sobie przydomek Krwawej i Elżbiecie I.

Obecnie na tronie Wielkiej Brytanii zasiada królowa Elżbieta II. Jest ona najdłużej panującym z żyjących obecnie monarchów i niewiele już jest brakuje do tytułu najdłużej panującego w historii.

Mężem królowej Elżbiety był zmarły niedawno książę Filip. Ich najstarszym synem jest następca tronu książę Karol, a jego z kolei synem jest książę William. Książę William często pojawia się w mediach razem ze swoją żoną, księżną Kate Middleton oraz ich dziećmi. Niektórzy sądzą że William jest synem królowej ale to nieprawda. Jest jej wnukiem. Z telewizji znacie też pewnie brata Williama, księcia Harrego, który poślubił amerykańską aktorkę Meghan Markle. Postanowili oni zrzec się książęcych tytułów i życia w pałacu i wyjechać do Ameryki aby żyć jak zwyczajni ludzie.

Oficjalną siedzibą królowej jest pałac Buckhinhgam. Jest naprawdę wielki, znajduje się w nim ponad 600 komnat. Latem, kiedy królowa jest na wakacjach niektóre z nich można zwiedzać. Jeśli na dachu pałacu powiewa sztandar monarchii to znaczy że królowa aktualnie w nim rezyduje. Jeśli gdzieś wyjeżdża sztandar jest opuszczany.

Wejścia do pałacu strzegą królewscy gwardziści ubrani w tradycyjne stroje. W miesiącach letnich codziennie a w pozostałych co drugi dzień odbywa się uroczysta zmiana warty którą uwielbiają oglądać turyści.

Innym bardzo znanym miejscem w Londynie jest Tower of London. Przez wieki mieściło się tam więzienie, ale nie takie zwyczajne. Do Tower nie mógł zostać wysłany każdy pospolity złodziejaszek, a jedynie szlachetnie urodzeni oskarżeni o najpoważniejsze przestępstwa takie jak zdrada stanu.

Dziś w Tower of London mieści się muzeum oraz skarbiec w którym przechowywane są miedzy innymi najcenniejsze królewskie insygnia, to znaczy korona, berło i jabłko. Miejsce to zamieszkane jest również przez kruki z którymi wiąże się pewna legenda. Według niej monarchia brytyjska przetrwa tak długo dopóki kruki nie znikną z Tower. Dlatego ptaki mają tam zapewnione najlepsze warunki a opiekuje się nimi specjalny urzędnik który nazywa się Ravenmaster.

A to dwa najbardziej znane londyńskie mosty. Ten po lewej to Tower Bridge zbudowany pięć lat po paryskiej wieży Eiffla. Kiedy cały świat chwalił Francuzów Anglicy postanowili udowodnić że oni również potrafią stworzyć arcydzieło sztuki inżynieryjnej. Skomplikowany mechanizm napędzany parą wodną umożliwiał otwieranie mostu tak aby mogły pod nim przepływać statki. Dziś statki nadal tamtędy przepływają, jednak otwierający im drogę mechanizm jest już dużo bardziej nowoczesny. Zdjęcie po prawej stronie przedstawia London Bridge. Jest to najstarszy most w Londynie (chociaż w trakcie swojego długiego istnienia wiele razy był generalnie przebudowywany. Dawniej Most Londyński przypominał małe miasteczko. Stały na nim domy mieszkalne, których było około 200 a niektóre z nich miały po kilka pięter. Być może znacie melodię starej popularniej piosenki London Bridge is fallig down, którą często grają rozmaite zabawki.

Słynny londyński Big Ben zegar znajdujący się na wieży zegarowej pałacu Westminsterskiego. Nazwa może odnosić się zarówno do samego zegara jak i do całej wiezy

Sam Pałac Westminsterski którego częścią jest Big Ben jest miejscem obrad brytyjskiego parlamentu. Parlament to grupa ludzi dyskutujących nad prawem w państwie. U nas mamy sejm i senat, u nich Izbę Gmin i Izbę Lordów. Członkowie Izby Lordów nie są wybierani w wyborach ale wywodzą się z arystokracji. Część z nich już urodziła się w lordowskich rodzinach, inni otrzymali tytuł lorda od królowej w nagrodę za specjalne zasługi.

Przy uroczystych okazjach członkowie angielskiego parlamentu występują w tradycyjnych strojach. Taką okazją jest na przykład coroczne otwarcie nowej sesji parlamentu na które królowa przyjeżdża karetą i wygłasza specjalną mowę. W ogóle obrady parlamentu pełne są różnych tradycji i zwyczajów o których można byłoby dużo pisać.

Opactwo Westminsterskie to jeden z największych i najważniejszych angielskich kościołów. Jest bardzo stary, liczy ponad 1000 lat. Odbywają się w nim ważne uroczystości takie jak koronacje nowych królów i królowych.

W tym budynku mieści się muzeum figur woskowych założone prawie 200 lat temu przez Francuzkę znaną jako Madame Tussaud. Ono właśnie jest pierwowzorem licznych galerii figur woskowych których dziś jest bardzo dużo również w Polsce. Oczywiście do oryginalnego londyńskiego muzeum bardzo im daleko.

Ostatnia atrakcja Londynu o której tutaj napiszę nie jest wcale taka stara. London Eye z którego można podziwiać wspaniałą panoramę miasta powstało z okazji jubileuszu roku 2000. Pomysł bardzo się spodobał i bardzo szybko znalazł naśladowców na całym świecie.

Z Londynu przenosimy się trochę na zachód. W pobliżu miasta Salisbury znajduje się magiczny kamienny krąg Stonehenge którego historia liczy już prawie 3000 lat. W bardzo odległych czasach służyło ono ludom zamieszkującym Wyspy Brytyjskie jako świątynia i obserwatorium astronomiczne.

Stonehenge jest niewątpliwie jednym z najbardziej tajemniczych i zagadkowych zabytków na świecie. Pomimo ze naukowcy od wielu dziesięcioleci prowadzą nad nim nieustanne badania przez cały czas odkrywają w nim nowe zaskakujące niespodzianki i zagadki których rozwiązanie nie jest proste.

A to białe klify Dover, zwane bramą Anglii. dziś tak jak przez wieki jest to pierwszy widok który zapamiętują podróżni przybywający do Anglii przez kanał La Manche. To właśnie od nich pochodzi słowo Albion – stara tradycyjna nazwa Anglii którą być może spotkaliście w legendach.

Wszystkich ciekawych miejsc w Anglii opisać się tutaj nie da więc przenosimy się do Szkocji. Tak, to jest właśnie ten kraj w którym panowie chodzą w spódniczkach. Ale nie byle jakich. Taka tradycyjna szkocka spódniczka nazywa się kilt. dziś kilt zakłada się często przy uroczystych okazjach, na przykład w czasie ślubów i to nie tylko w Szkocji. Taki strój nie jest absolutnie powodem do wstydu. Przeciwnie. Kojarzony z niezwykła odwagą, dumą i zrozumieniem wolności jakimi wykazywali się dawni szkoccy górale. Nie wszyscy wiedzą o tym że wzór kraty na kilcie pełnił kiedyś podobną rolę jaką w innych częściach Europy pełnił herb. Każdy ze znaczących szkockich rodów posiadał swoją kratę która była jego znakiem rozpoznawczym. Ich potomkowie dumnie używają tego kodu do dzisiaj.

Oprócz kiltów Szkocja znana jest również z tradycyjnej muzyki. Najbardziej typowym szkockim instrumentem są dudy. Pięknie brzmi wykonana na nich stara szkocka pieśń Auld lang syne śpiewana tradycyjnie w całej Wielkiej Brytanii na pożegnanie starego i powitanie nowego roku lub staroangielski hymn religijny Amazing Grace. Szkockie orkiestry wojskowe wygrywają natomiast na dudach skoczne melodie zagrzewające do walki w których dudom towarzyszą werble (takie niewielkie bębenki).

To zamek w Edynburgu – stolicy Szkocji. W dzień stanowi popularna atrakcję turystyczną. Natomiast w nocy według miejscowych legend nawiedzany jest przez liczne duchy.

Pisząc o Szkocji nie można oczywiście pominąć Nessie.Takie imię nadano potworowi który podobno zamieszkuje szkockie jezioro Loch Ness. Tak naprawdę nie wiadomo czy Nessie rzeczywiście istnieje. Podobno ktoś kiedyś go widział, podobno ktoś zrobił mu zdjęcie które potem okazało się fałszywe. W każdym razie z jego powodo turyści chętnie przybywają nad jezioro.

A teraz trochę o Irlandii. Jak pamiętamy częścią Zjednoczonego Królestwa jest tylko kawałek wyspy – Irlandia Północna, reszta natomiast jest odrębnym państwem. Kultura całej Irlandii jest jednolita. Oprócz koniczynki, św. Patryka i koloru zielonego do jej wyróżników należy tradycyjna muzyka oraz taniec – lekki, skoczny i pełen podskoków.

Tradycyjna muzyka Irlandii i Szkocji ma na świecie wielu fanów ale z pewnością nie tylko ja mamy na myśli mówiąc o muzyce brytyjskiej. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat Wyspy Brytyjskie doczekały się wielu wykonawców którzy zasłużyli na to aby nazywać ich legendarnymi. I znowu mam problem z tym że tych o których chciałaby w tym miejscu napisać jest zdecydowanie zbyt wielu więc znowu muszę się ograniczyć do dwóch.

Oto the Beatles – boys band wszechczasów. Trudno znaleźć kogoś kto nie zna ich melodyjnych i wpadających w ucho piosenek. Na dodatek większość z nich posiada bardzo proste teksty, idealne do nauki angielskiego. Zespół tworzyło czterech chłopaków z miasta Liverpool. Niestety tylko jeden z nich żyje do dziś.

Kto z was nie potrafi zanucić We are the Champions, czy We will, we will rock you. Bardzo prawdopodobne że nie są to wcale jedyne utwory jakie znacie. wykonywane przez zespół Queen na czele z charyzmatycznym Freddiem Mercurym.

Jeszcze większy problem mam z literaturą. Bo chyba w żadnym innym kraju nie napisano tylu znanych książek przeznaczonych dla dzieci i młodzieży. Chociaż właściwie niektóre z nich wcale nie były pierwotnie przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Tak jak średniowieczne, opowiadane przez bardów kilkaset lat temu legendy o Królu Arturze i jego Rycerzach Okrągłego Stołu oraz o Robin Hoodzie i jego kompanach z lasu Sherwood. Nie koniecznie też młoda widownię miał na myśli sir Arthur Conan Doyle pisząc opowiadania i powieści o słynnym detektywie Sherlocku Holmesie. Podobnie jak J. R. Tolkien – autor między innymi Władcy Pierścieni i Hobbita oraz C.S. Lewis – twórca Opowieści z Narni. Nie każdy wie o tym że dwaj ostatni panowie byli dobrymi przyjaciółmi i doradzali sobie nawzajem w sprawach swoich książek.

Co innego Alan Alexander Milne który swoje opowieści o Kubusiu Puchatku innych mieszkańcach stumilowego Lasu snuł dla swojego syna o imieniu Krzyś. Również James Mathew Barrie specjalnie dla dzieci stworzył postać Piotrusia Pana.

Niektóre brytyjskie książki będziecie już niedługo poznawać jako lektury. Jedną z nich jest Tajemniczy Ogród napisany przez Frances Hodgson Burnett, która jest autorka również Małej Księżniczki.

Jakie brytyjskie książki jeszcze znacie? Pewnie Alicje w Krainie Czarów, pewnie Księgę Dżungli i na pewno Harrego Pottera. Pewnie słyszeliście również o pewnym znakomitym detektywie który mieszkał w Londynie na ulicy Baker Street a nazywał się Sherlock Holmes.

A są również takie których możecie nie znać chociaż wasi rówieśnicy w Brytanii znają je świetnie, takich jak Pajęczyna Charlotty lub Aksamitny Królik.

Dobrze, o literaturze już wystarczy. Ale jak tu nie wspomnieć o filmie? Przynajmniej o dwóch najbardziej rozpoznawalnych postaciach brytyjskiego kina. James Bond znany te z jako agent 007 to legendarny szpieg na usługach Jej Królewskiej Mości. Kolejne filmy z jego udziałem pojawiają się już od ponad 69 lat. Przez ten czas w główną rolę wcielało się kilku aktorów. Prawie wszyscy oni byli rodowitymi Brytyjczykami. Drugą postać na pewno znacie. No bo kto by nie znał Jasia Fasoli? W popularnym serialu i kilku filmach zagrał go angielski aktor Rowan Atkinson. Filmy o Jasiu Fasoli to przykład typowego angielskiego humoru, który nie wszyscy lubią.

No to zostaje nam jeszcze tylko kuchnia. Kuchnia brytyjska nie jest tak znana jak ta francuska, włoska, czy grecka. Chociaż … przecież to podobno John Montagu, hrabia Sandwich pierwszy wpadł na pomysł zrobienia kanapki i to właśnie z Anglii pochodzi ser cheddar. Ogólnie wiadomo tez jak wygląda typowe angielskie śniadanie: jajka, bekon i fasola. No, zbyt zdrowe to nie jest ale po takim śniadaniu przynajmniej już chyba nie chce się jeść.

A to haggis, specjalność Szkotów. Robi się go z owczych podrobów (wnętrzności) wymieszanych z cebulą, ziołami i mąką owsianą i gotowanych w owczym żołądku.

Chociaż Szkoci są bardzo dumni ze swojego przysmaku chyba jednak bardziej apetycznie wygląda apple pie czyli tarta z jabłkami

I najlepiej popijać ją co prawda sprowadzaną a Indii lub Chin, ale jednak jak najbardziej brytyjską herbatą. Oczywiście koniecznie z dodatkiem mleka i o godzinie piątej po południu.