Ukraina

Stolicą Ukrainy jest Kijów – miasto o bogatej i długiej historii, jedno z najstarszych w tej części Europy. Powstało o kilka setek lat wcześniej niż najstarsze polskie miasta takie jak Gniezno czy Złotoryja. Dziś Kijów liczy jakieś dwie trzecie razy więcej mieszkańców niż Warszawa i prawie 4 razy więcej niż Kraków.

Od razu rzuca się w oczy pomnik niepodległości który swoją wysokością przewyższa niższą wieżę kościoła Mariackiego w Krakowie. Na wysokiej kolumnie stoi Brzeginia – słowiańska boginka rzek i potoków, symbolizująca wolność. Wpoblizu, ;po obu stronach kolumny można zobaczyć dwa mniejsze pomniki. jeden z nich przedstawia Kozaka Mamaja – bohatera ukraińskich legend ludowych w towarzystwie wiernego konika. Drugi poświęcony jest założycielom miasta. Było nimi trzech braci Kij, Szczek i Choryw oraz ich siostra Łybedź.

Ze Złotą Bramą związana jest legenda znana nie tylko na Ukrainie ale również w Polsce według której nasz król Bolesław Chrobry wjeżdżając do Kijowa podczas swojej wyprawy na Ruś tak mocno uderzył w bramę mieczem że go wyszczerbił. W ten sposób powstał Szczerbiec – miecz przez długie wieki używany podczas koronacji kolejnych polskich królów.

Idąc od Złotej Bramy ulicą Wołodymirską w kierunku Dniepru można podziwiać kilka wspaniałych świątyń. Pierwszą z nich jest do Sobór Mądrości Bożej ze stojącą obok wysoką dzwonnicą którą można zwiedzać. Sobór to ważna świątynia prawosławna, podobnie jak w kościele katolickim bazylika. Niedaleko znajduje się Cerkiew św. Andrzeja znana z błękitnych ścian i dachów jak również z tego że położona jest na wzgórzu z którego rozciąga się piękny widok na miasto.

Wcześniej warto skręcić z drogi nieco w prawo aby zobaczyć monastyr (czyli prawosławny klasztor) św. Michała o złotych kopułach. Jego ściany także są błękitne a jego kopuły jak sama nazwa wskazuje – złote. Mur otaczający świątynię zdobią religijne malowidła

Dalej można kontynuować spacer malowniczym brzegiem Dniepru ale można także podjechać autobusem, bo droga dość daleka. Po nieco ponad godzinie pieszej wędrówki docieramy do Parku Wiecznej Chwały. Stoi tutaj pomnik i muzeum poświęcone ofiarom wielkiego głodu Nie będę w tym miejscu wnikać bardziej szczegółowo w powody klęski która dotknęła Ukrainę w pierwszej połowie ubiegłego stulecia ale bardzo smutne jest to że można było jej uniknąć.

Jesteśmy już bardzo blisko Ławry Peczerskiej. Ławrą w religii prawosławnej nazywa się szczególnie ważny i dostojny klasztor. Tutaj na początku, czyli ponad 900 lat temu rzeczywiście znajdował się tylko jeden klasztor. W późniejszych wiekach jednak obok głównej świątyni powstawały kolejne i dziś jest ich tam aż kilkanaście. W wielu z nich nadal odbywają się nabożeństwa, niektóre jednak służą dzisiaj głownie jako muzea. Znajduje się tam również dawna drukarnia, pomieszczenia gospodarcze a także muzeum miniatur wykonanych przez współczesnego artystę Mykołę Siadrystego który tworzy niezwykłe rzeźby, tak malutkie że mieszczą się na łebku od szpilki i trzeba je oglądać pod mikroskopem. Nad wszystkim góruje wielka dzwonnica, niegdyś jeden z najwyższych budynków w Europie z której tarasów można podziwiać panoramę miasta.

Tym razem zostali oni przedstawieni na łodzi aby podkreślić ich pochodzenie z północy z krainy Wikingów nabywanych tu Waregami.

O Kijowie można byłoby jeszcze dużo. Ale trzeba iść dalej. Oto inne miasta na Ukrainie które są nam z jakichś powodów bliskie.

I dopiero po niej. Dopiero po niej wschodnia część Galicji wraz z Lwowem na mocy międzynarodowych porozumień znalazła się w Związku Radzieckim a długie lata później po jego rozpadzie- w niepodległej Ukrainie. We Lwowie wciąż mieszka wielu Polaków, Polskie są nazwy niektórych ulic, działają tam polskie kościoły i organizacje, na Placu Mariackim we Lwowskim starym mieście stoi pomnik polskiego wieszcza Adama Mickiewicza a na słynnym Cmentarzu Łyczakowskim znajdują się liczne mogiły polskich żołnierzy.

Jedną z rzeczy z których bierze się wyjątkowy charakter Lwowa była zawsze jego wielonarodowosć. To znaczy że obok siebie mieszkali tam i nadal mieszkają przedstawiciele równych narodowości i kultur: Polacy, Ukraińcy, Ormianie, Tatarzy, Żydzi i wielu innych.

Jednak dla wielu Polaków (w tym dla mnie) pierwszym skojarzeniem z Ukrainą nie jest ani Lwów, ani Odessa, ani nawet Kijów, lecz Zaporoże 0 kraina nad dolnym Dnieprem położona wśród stepów. To właśnie tam przez ponad dwieście lat mieściła się Sicz Zaporoska – główna siedziba Kozaków. Kim byli Kozacy Najprościej można powiedzieć że byli zbiegłymi buntownikami którym nie podobało się panowanie takiego czy innego władcy i zorganizowane życie poprawnych obywateli. Tak naprawdę wywodzili się w różnych narodowości.

Na co dzień Kozacy zajmowali się myślistwem, rybołówstwem, czasem nawet rolnictwem. Jednak ich ulubionym zajęciem była walka. Organizowali wyprawy w czasie których najeżdżali i garbili okoliczne tereny przez co dla wielu byli utrapieniem. Ze strachem opowiadano o ich okrucieństwie i barbarzyńskich zwyczajach, mieli zwyczaj pokonanych wrogów karać nabijaniem na pal. Jednak ich odwaga i umiejętności były wysoko cenione przez okolicznych władców którzy wciąż zabiegali o ich wsparcie. Kozacy byli wojownikami najemnymi. Nie byli na stałe niczyimi poddanymi, walczyli po stronie tego z kim w danej chwili zawarli stosowny układ

Dlatego do dziś są w Ukraińskiej kulturze symbolem tego co Ukraińcy cenią sobie najbardziej – wolności i niezależności, jak również niezłomności, walki i dumy narodowej. Jest o nich mowa nawet w refrenie ukraińskiego hymnu.

Jej krój i długość różnią się nieco w zależności od regionu.W najdawniejszej wersji soroczki noszone przez kobiety i przez mężczyzn były jednakowe, dopiero potem zaczęły się od siebie różnić.

Wyszywanka ma nawet swoje co roku obchodzone święto w czasie którego popularne jest zakładanie tego tradycyjnego elementu stroju, a także umieszczanie swoich zdjęć w takim właśnie ubiorze w mediach społecznościowych. W niektórych miejscach osoby mające na sobie wyszywankę mogą wtedy liczyć na miłe niespodzianki jak na przykład specjalne rabaty czy drobne prezenty.

Soroczki noszone przez panów były krótsze niż te noszone przez panie. Pod nie zakładało się płócienne lub wełniane spodnie. Z tym że w zachodniej części Ukrainy spodnie są raczej wąskie, takie jakie najlepiej nadają się do pracy w polu i gospodarstwie, natomiast im dalej na wschód tym są one szersze, wygodniejsze podczas jazdy konnej i walki. O szerokich szarawarach kozackich już było kilka akapitów wyżej.

Żeby spodnie przypadkiem nikomu nie spadły były podtrzymywane szerokim pasem zwanym pojasem który był tak długo ze aby go założyć trzeba się było nim kilka razy owinąć dookoła. Na głowę w zależności od regionu zakładało się kapelusz albo wełnianą czapę.

Kiedy było chłodniej panowie zakładali świty podobne do tych kobiecych ale raczej w ciemnych kolorach podczas kiedy te jasne były zarezerwowane dla pań.

Co jeszcze powinniście wiedzieć o ukraińskim folklorze?

Ukraińska sztuka ludowa kojarzy się także z bogatą biżuterią w geometryczne wzory wykonaną z drobnych koralików oraz z pisankami. Podobno te najpiękniejsze spotyka się na Huculszczyźnie.

Ukraińska muzyka. Tak, niektórzy z was świetnie wiedzą o tym że Ukraina figuruje w pierwszej dziesiątce krajów które mogą się pochwalić najwyższą liczbą zwycięzców konkursu Eurowizji. Oczywiscie ze znacie Kalush Orchestrę, Jamalę też znacie, a może nawet i Rusłanę, choć to już trochę dawniejsze dzieje.

Wydaje mi się ze trzeba byłoby w tym miejscu wspomnieć o dwóch od dawna mieszkających w Polsce ukraińskich piosenkarkach i aktorkach. Jedną zapewne znacie, to Marina Łuczenko, żona bramkarza naszej reprezentacji Wojciecha Szczęsnego. Natomiast druga to łada Gorpienko, artystka krakowskiego Loch Camelot, ta sama która w filmie Ogniem i Mieczem śpiewała wpadającą w ucho pieśń weselną Ruta Miata. A jak już Ogniem i Mieczem to jak tu pominąć niezapomnianego odtwórcę roli Bohdana Chmielnickiego którym był ukraiński aktor Bohdan Stupka. Zresztą reżyser Jerzy Hoffman musiał być z jego gry bardzo zadowolony skoro kilka lat później powierzył mu rolę księcia Popiela w Starej Baśni.

Ale wracając do muzyki. Artyści z tego kraju często szukają inspiracji w ukraińskiej muzyce ludowej. A ta pełna jest skocznych tańców i piosenek. Niektórzy pewnie już nucą Hej Sokoły. z tym jednak trzeba być trochę ostrożnym. Bo choć ta piosenka opowiada o Zielonej Ukrainie i młodym Kozaku ta tak naprawdę stworzył ją ponad 200 lat temu polski kompozytor Maciej Kamiński. To oczywiście zupełnie nie przeszkadza w tym ze na Ukrainie również jest znana w tamtejszej wersji językowej. A kojarzycie Szczedryka? Na pewno kojarzycie, chociaż nie wiecie ze to własne to. jego angielska wersja pojawiła się kiedyś w pewnej ogólnie znanej świątecznej reklamie ogólnie znanego sklepu z meblami.

Koniecznie trzeba też wspomnieć o sporcie. Wasi rodzice zapewne pamiętają wyczyny Sierhieja Bubki który przez długie lata nie miał sobie równych w skoku o tyczce. Pamiętają też piłkarza Andrieja Szewczenkę, utytułowanego zawodnika A.C. Milan i Chelsea. I pewnie jeszcze bokserskie sukcesy braci Witaija i Wołodymyra Kliczko.

No i została nam jeszcze kuchnia. .

No i słodkości. We wschodnich regionach Polski również popularne są sękacze a na Boże Narodzenie przygotowuje się kutię Do jej głównych składników należą mak, pszenica i miód. Natomiast na weselach szczęście młodej parze ma zapewnić bogato zdobiony korowaj.