Afryka

Tym razem zadanie jest niezwykle trudne ponieważ bierzemy się nie jak zazwyczaj za jeden kraj ale od razu za cały kontynent. Mowa o Afryce. Na mapie świata znajdziecie ją od razu. Leży na południe (czyli na mapie w dół) od Europy. Jest ogromna. Od Europy większa ponad 7 razy. Liczba państw które się tam znajdują dość często się zmienia ale łącznie jest ich więcej niż pięćdziesiąt. Oczywiście nie damy rady dokładnie opisać każdego z nich z osobna.

No ale przecież nie mieszkamy w Afryce. Więc może nie musimy znać jej aż tak dokładnie. Chyba że komuś bardzo się ten temat spodoba i szczególnie się nim zainteresuje Jeśli są tutaj tacy to świetnie. Na pewno w bibliotece i w Internecie znajda mnóstwo rzeczy którymi nie będą zawiedzeni. A tutaj … tylko troszkę. Tyle akurat aby dowiedzieć się co dla kogo jest szczególnie ciekawe i czego dokładnie w tej bibliotece szukać.

Trzeba też wiedzieć że z państwami w Afryce nie jest tak samo jak z państwami w Europie. U nas, przynajmniej w zdecydowanej większości przypadków, jedno państwo to jeden naród, jeden język, podobna kultura, wspólne kilka setek lat historii. A teraz wyobraźcie sobie że nagle w Europie wylądowali kosmici. I zaczęli dzielić ziemię pomiędzy siebie kompletnie nie zwracając uwagi na to że już wcześniej była jakoś podzielona. I wprowadzili nowe porządki. Część Polski i część Niemiec i jeszcze powiedzmy kawałek Czech znajdują się odtąd pod rządami Marsjan. Będzie tam obowiązywać marsjańskie prawo a żeby cokolwiek gdziekolwiek załatwić trzeba będzie posługiwać się językiem marsjańskim. A znowu inny kawałek Polski razem z częścią Białorusi i Ukrainy znajdą się pod rządami Wenusjan. Właśnie mniej więcej tak wyglądało to w Afryce. No, może nie odbywało się to tak szybko i może nie chodziło o kosmitów tylko o Europejczyków. Ale pewnego dnia zaczęli oni przybywać do Afryki i zakładać tam swoje kolonie. I rzeczywiście urządzać wszystko po swojemu.

Dlatego granice państw niezupełnie pokrywają się tam z granicami terenów zamieszkanych przez poszczególne ludy, nowe narody o dość krótkiej historii to zupełnie co innego co stare plemiona i w ogóle wszystko to jest strasznie skomplikowane i poplątane.

Trzeba też wiedzieć że Afryka to kontynent bardzo dużych różnic. I nie chodzi tylko o to że żyje tam wielka liczba różnorodnych plemion i ludów. Są tam wielkie i nowoczesne miasta pełne cudów techniki ale tuż obok nich istnieją liczne bardzo ubogie wsie gdzie często całe liczne rodziny mieszkają w niewielkich domkach zbudowanych z liści lub błota składających się z tylko jednego małego pomieszczenia. W wielu miejscach dużym problemem jest brak dostępu do wody którą trzeba codziennie przynosić ze studni oddalonej nawet o kilka godzin drogi. Na szczęście działają tam liczne organizacje i misje które prowadzą szpitale, szkoły, kluby, świetlice…

Może jednak lepiej będzie zacząć od klimatu.

Afryka najczęściej kojarzy nam się z gorącem. I słusznie. W miesiącach letnich na Saharze ponad 40°C to codzienność a w większości innych miejsc jest niewiele chłodniej. Jedynie na terenach położonych najdalej na północy lub południu temperatury bywają niższe, ale i tak jest tam cieplej niż w odpowiednich porach roku w Europie. Zresztą co do pór roku to lato jest tam wtedy kiedy u nas jest zima a zima wtedy kiedy u nas jest lato. Wszystko przez to że Afryka leży na półkuli południowej.

A to mapa opadów. Wyraźnie widać na niej znaczące różnice. W obszarach zaznaczonych na mapie kolorem ciemno niebieskim pada bardzo dużo, kilka razy więcej niż w Polsce, natomiast tam gdzie widzimy kolor beżowy nie pada prawie wcale.

Jaki krajobraz spodziewalibyście się zobaczyć gdybyście pojechali tam gdzie deszcze nie pada nigdy albo bardzo rzadko? Nawet jeśli nie zgadniecie od razu na mapie jest podpowiedź. Sahara to oczywiście pustynia. I to największa na świecie.

Takie warunki są niezwykle ciężkie dla roślin, dlatego rośnie ich tam bardzo niewiele i to tylko w tych nielicznych miejscach gdzie łatwiej o wodę czyli na przykład przy brzegach nielicznych rzek lub w skalnych szczelinach. Zwierząt również nie żyje na pustyni zbyt wiele ale niektóre przystosowały się do trudnego klimatu i jakoś sobie w nim radzą tak jak wielbłądy, listy pustynne czy skorpiony.

Za to w okolicach równika (to ta pozioma linia na globusie opasująca go dokładnie na środku, która przebiega również mniej więcej pośrodku Afryki) deszczu jest pod dostatkiem. Warunki dla rozwoju wszelkiego życia są tam doskonałe. Dlatego tę część kontynentu porasta gęsty i niezwykle bogaty w różnorodne gatunki roślin i zwierząt las równikowy.

Na pozostałych terenach najczęściej występującą formacją roślinną jest sawanna. To wielka równina porośnięta trawą wśród której pojawiają się nieliczne drzewa. Trawy na sawannie bywają bardzo wysokie, niektóre gatunki osiągają nawet kilka metrów.

W tych okolicach zazwyczaj występuje jedna pora deszczowa w czasie której na ziemię spada bardzo dużo deszczu a przez pozostałą część roku panuje susza. Dlatego drzewa które tam rosną posiadają grube pnie (jak baobaby) lub liście (jak eukaliptusy) w których gromadzą wodę oraz długie korzenie które potrafią dosięgnąć wód ukrytych głęboko pod ziemią.

Pomiędzy wysokimi trawami biegają zebry, żyrafy i antylopy, przechadzają się stada słoni. Obok czają się lwy, lamparty czy gepardy. Nie brakuje również ptaków takich jak strusie i marabuty.

To tyle o przyrodzie, teraz o ludziach i kulturach.

Jak już było napisane wyżej to dość skomplikowane. Jednak specjalistom udało się wyróżnić kilka tak zwanych regionów kulturowych, No więc po kolei kilka słów o każdym z nich. Najpierw jednak wyjaśnię że nie wszyscy są zgodni co do tego które dokładnie kraje do którego regionu należy zaliczyć więc w Internecie i literaturze możecie natrafić na wersje nieco różniące się pod tym względem od tego co tu przeczytacie.

Afryka Północna to region który chyba najbardziej różni się od wszystkich innych. i od tego co większość z was kojarzy z Afryką. Tamtejsze miasta przypominają te z tysiąca i jednej nocy a mieszkańcy takich krajów jak Maroko, Algieria, czy Tunezja chodzą w długich powłóczystych szatach i są gorliwymi mieszkańcami islamu. Wszystko to dzięki Arabom którzy opanowali te tereny około 1400 lat temu.

Ale już kilka tysięcy lat wcześniej to właśnie na północnym wybrzeżu Afryki powstawały wielkie starożytne cywilizacje na czele ze znanym wam na pewno starożytnym Egiptem. Tereny te były doskonale znane starożytnym Rzymianom którzy po latach wojen podbili je i na kilka stuleci włączyli do swojego państwa. Być może słyszeliście historię władczyni Egiptu Kleopatry i jej związku z potężnym Juliuszem Cezarem.

Zdecydowana większość ludności Północnej Afryki mieszka na wybrzeżach gdzie panuje sprzyjający klimat. Na Saharze spotkać można jedynie czasami koczownicze (czyli wędrowne) plemiona Beduinów przemierzających pustynię wraz z wielbłądami niosącymi cały ich dobytek.

Region Afryki Zachodniej obejmuje takie państwa jak między innymi Ghana, Czad, Nigeria, Kamerun, Senegal czy Togo. Głównym zajęciem mieszkańców jest rolnictwo, uprawia się tam takie rośliny jak proso, sorgo, palme oleistą, kakao czy orzeszki ziemne. Przeważającą religią jest islam, ale jest tam również sporo Chrześcijan.

Jak to w krajach gdzie większość mieszkańców to Muzułmanie ludzie noszą tam długie szaty, ale, co jest typowe dla Afryki, są one zazwyczaj bardzo kolorowe. Kolory te nie są przypadkowe i każdy z nich ma swoje znaczenie. Są bardzo muzykalni. Uwielbiają śpiewać i grać na bębnach.

Do najbardziej znanych państw Afryki Wschodniej należą Kania, Tanzania, Uganda czy Etiopia.

Niektóre kraje tej części kontynentu są bardzo stare. Rozwinięta cywilizacja, choć nie tak stare i niewątpliwie o wiele mniej popularne jak ta egipska istniała już trzy tysiące lat temu na terenie dzisiejszej Etiopii.

Wschód Afryki znany jest z zachwycających rezerwatów przyrody, takich jak park narodowy Serengeti w Tanzanii.

Mieszkańcy tej części Afryki wywodzą się w wielu plemion o bardzo równych kulturach. Większość z nich wyznaje Chrześcijaństwo.

Najbardziej znanym wschodnioafrykańskim plemieniem są Masajowie których ziemie są podzielone pomiędzy Kenię i Tanzanię. Zajmują się przede wszystkim hodowlą bydła. Wierzą w starą plemienną religię i wciąż są niezwykle przywiązani są do swoich tradycji i obrzędów. Noszą strój zrobiony z jednego kawałka materiału, najczęściej w kolorze czerwonym. Masajskie kobiety w szczególne dni zakładają piękną i cenioną w świecie biżuterię którą wykonują z drobnych koralików. Słyną również z charakterystycznego śpiewu oraz tańca w którym panowie monotonnie skaczą wysoko w górę.

W Afryce Centralnej leżą takie państwa jak Angola, Czad, Kongo, Republika Środkowoafrykańska, czy Zambia. Tam również można podziwiać piękno afrykańskiej przyrody oraz spotkać zwierzęta należąc do tak zwanej afrykańskiej wielkiej piątki (słoń, lew, lampart, bawół i nosorożec).

Ludzie zajmują się przede wszystkim uprawą roli i hodowlą zwierząt. Nad jeziorami, takimi jak jezioro Czad nie brakuje tez rybaków.

Największa liczba mieszkańców tego regionu należy do plemion z grupy językowej Bantu. Wielu z nich wciąż nosi na co dzień tradycyjny strój nazywany pagne. Pagne ma wiele odmian ale najkrócej mówiąc jest to wiązana płócienna spódnica w kolorowe wzory. Istnieją wersje dla pań i dla panów.W niektórych regionach tradycyjnie nosi się spódniczki z włoki szerokie spódnice splecione z włókien rafii. Rafia to taka roślina, rodzaj palmy. W Europie jej włókna używane są bardzo często jako ozdoba i można bez problemu kupić je w sklepach plastycznych.

Choć większość mieszkańców Centralnej Afryki to Chrześcijanie nadal pozostają oni wierni swoim dawnym plemiennym wierzeniom/ Podczas odświętnych ceremonii używane są pięknie wykonane z drewna lub rafii maski.

Wielu turystów przybywa do Czadu we wrześniu kiedy odbywa się tam doroczne święto koczowniczego ludu Wodaabe. Podczas niego młodzi mężczyźni tańcząc i śpiewając rywalizują o tytuł najpiękniejszego. O tym kto go zdobędzie decydują oczywiście dziewczyny. I pewnie nie ułatwia im zadania to że panowie na tą okazję malują sobie twarze.

Afryka Południowa obejmuje takie kraje jak Botswana, Lesotho, Namibia a przede wszystkim Republika Południowej Afryki.

RPA to jedno z najbardziej rozwiniętych państw na całym kontynencie afrykańskim a życie tam jest najbardziej podobne do życia w Europie. Również klimat na południowym wybrzeżu jest łagodniejszy niż na większości kontynentu. Zresztą sporą część jego mieszkańców stanowią potomkowie brytyjskich i holenderskich kolonizatorów, których przyciągały w tym kierunku złoża cennych surowców jak złoto i diamenty. Dziś w dalszym ciągu się je tam wydobywa.

W świecie szeroko znana jest kultura południowoafrykańskich Zulusów. To dumne plemię niegdyś dzielnie stawiło opór brytyjskim najeźdźcom i chociaż uzbrojeni dzidy i kije wojownicy w końcu ulegli liczniejszym i lepiej wyposażonym przeciwnikom wcześniej solidnie dali im się we znaki. Obecnie Zulusi nadal dbają o swoje tradycje i chętnie dzielą się nimi z turystami prezentując dawne obrzędy i tańce wojenne. Kolekcjonerzy pamiątek bardzo cenią ich spódniczki z rafii, naszyjniki z koralików, mozaikowe naczynia i charakterystyczne tarcze pokryte skórą zwierząt.

To byłoby na tyle na temat poszczególnych części Afryki. Teraz jeszcze na koniec o kilku miejscach o których pewnie już słyszeliście a jeśli nie to na pewno nie raz usłyszycie.

Piramidy w Egipcie .Podobno w całym kraju z znajduje się ich ponad sto, jednak najsławniejsze są trzy piramidy w Gizie, obecnie dzielnicy Kairu, stolicy Egiptu. Największa z nich to piramida Cheopsa nazywana tez Wielką Piramidą. Jest to jedyny z siedmiu cudów świata starożytnego który dachował się do dziś.

Zbudowane tysiące lat temu jako grobowce faraonów kryją w sobie wiele tajemnic. Naukowcy do dziś nie są pewni w jaki sposób udało się bez zaawansowanej techniki stworzyć tak wspaniałe budowle oraz skąd starożytni Egipcjanie nabyli konieczną do tego wiedzę.

Oprócz piramid w Egipcie można też zobaczyć wiele innych starożytnych i trochę nowszych zabytków a także wypocząć w znanych nadmorskich kurortach.

Wodospady Wiktorii. Utworzone na rzece Zambezi na granicy Zambii i Zimbabwe rozciągający się na długości około 1,7 km cud natury został odkryty około 170 lat temu przez szkockiego badacza Davida Livingstone i narwany na cześć panującej wówczas brytyjskiej królowej. sam podróżnik opisał je jako „widok tak piękny że muszą go oglądać aniołowie w locie”

Obecnie wodospady znajdują się na terenie utworzonego wokół nich parku narodowego i są jedną z największych atrakcji turystycznych Afryki.

Kilimandżaro jest najwyższą górą Afryki i jedynym miejscem na całym kontynencie gdzie przez cały rok leży śnieg. Położony w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią jest ponad dwa razy wyższy niż najwyższa polska góra Rysy. Wysokość nie odstrasza wspinających się na niego licznych turystów głownie z Europy.

Wszyscy słyszeli o lemurach z Madagaskaru ale nie wszyscy pewnie wiedzą gdzie to dokładnie jest. Tak więc Madagaskar to wyspa leżąca niedaleko południowo0wschodniego wybrzeża Afryki.

Wyspa znana jest ze swojej unikatowej przyrody. Oprócz lemurów występuje tam również wiele innych gatunków zwierząt i roślin których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie.

Marrakesz to marokańskie miasto słynące z niezwykłego orientalnego klimatu. Pełne kolorów i zapachów bazary, stare i tajemnicze zabytki ij otaczające miasto daktylowe sady tworzą atmosferę którą wielu podróżników zapamiętuje na długo.

Park Narodowy Serengeti w Tanzanii ma powierzchnię niemal dokładnie równą powierzchni całego województwa małopolskiego. Na tym ogromnym terenie można w najbardziej naturalnym środowisku obserwować życie dzikich zwierząt których ogromne stada pojawiają się tu zwłaszcza w okresach migracji czyli wędrówek w poszukiwaniu wody związanych z porą deszczową. .

Oczywiście najlepiej zaufać doświadczonym miejscowym przewodnikom którzy dobrze znają zwyczaje zwierząt i potrafię poprowadzić turystów tak aby nie spotkało ich nic złego.